Zeven manieren waarop cybercriminelen proberen in te breken
Je laptop staat misschien thuis op tafel, je gebruikt hem dagelijks voor e-mail, internetbankieren, foto's en andere persoonlijke zaken. Waarschijnlijk denk je niet iedere dag aan de mogelijkheid dat iemand probeert binnen te dringen. Toch is dat risico groter dan veel mensen denken.
Maar hoe komt een hacker eigenlijk op jouw laptop terecht? Moet hij daarvoor ingewikkelde technische trucs gebruiken? Meestal niet. Cybercriminelen maken vaak gebruik van menselijke onoplettendheid, gestolen wachtwoorden of beveiligingslekken in software.
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onderzocht hoe Nederlanders in 2024 slachtoffer werden van hacken. Bijna een kwart van de slachtoffers van een gehackt apparaat gaf aan dat de dader aan hun inloggegevens was gekomen. Ook het klikken op een link of bijlage speelde een belangrijke rol.
We bekijken zeven manieren waarop criminelen proberen toegang te krijgen tot je computer.
1. Phishing: de digitale valstrik
Dit is een van de bekendste manieren om gegevens te stelen. Je ontvangt bijvoorbeeld een e-mail die afkomstig lijkt van Microsoft, je bank, een pakketbezorger of een andere vertrouwde organisatie.
In het bericht staat dat je account geblokkeerd wordt, dat er een betaling klaarstaat of dat je dringend je gegevens moet controleren.
Je klikt op de link en komt op een website die sprekend lijkt op de echte website. Vul je daar je gebruikersnaam en wachtwoord in, dan komen die gegevens rechtstreeks bij de criminelen terecht.
Wat kun je doen?
Klik niet zomaar op links in onverwachte berichten. Ga zelf naar de officiële website van de organisatie als je iets wilt controleren.
2. Malware: schadelijke software
Malware is een verzamelnaam voor schadelijke software. Denk aan virussen, spyware en ransomware.
Soms zit deze software verstopt in een gratis programma, een bijlage of een download die er betrouwbaar uitziet. Zodra je het bestand opent of uitvoert, kan de schadelijke software aan het werk gaan.
Sommige programma's bespioneren je activiteiten, andere proberen wachtwoorden te achterhalen. Ransomware kan zelfs je persoonlijke bestanden versleutelen en vervolgens losgeld eisen.
Wat kun je doen?
Download programma's alleen van betrouwbare websites. Gebruik Microsoft Defender of een andere betrouwbare beveiligingsoplossing en laat regelmatig een scan uitvoeren.
3. Gestolen wachtwoorden
Een hacker hoeft niet altijd je computer binnen te dringen. Soms is het voldoende om je wachtwoord te kennen.
Criminelen verzamelen wachtwoorden via datalekken, phishing of schadelijke software. Vervolgens proberen ze die gegevens uit bij andere websites en diensten.
Gebruik je hetzelfde wachtwoord voor je e-mail, Microsoft-account en internetbankieren? Dan kan één gestolen wachtwoord grote gevolgen hebben.
Wat kun je doen?
Gebruik voor iedere belangrijke dienst een uniek wachtwoord. Een wachtwoordmanager kan daarbij helpen. Schakel waar mogelijk tweestapsverificatie in.
4. Onveilige wifi-netwerken
Gratis wifi in een hotel, restaurant of andere openbare gelegenheid is handig. Maar niet ieder netwerk is even betrouwbaar.
Criminelen kunnen bijvoorbeeld een nagemaakt wifi-netwerk aanbieden met een naam die sterk lijkt op die van het officiële netwerk. Wie daarmee verbinding maakt, kan op een verkeerde plek terechtkomen.
Wat kun je doen?
Controleer of je verbinding maakt met het juiste netwerk. Gebruik voor belangrijke handelingen bij voorkeur je eigen vertrouwde verbinding. Let ook op waarschuwingen van je browser.
5. Verouderde software
Windows, je internetbrowser en andere programma's krijgen regelmatig beveiligingsupdates. Die zijn er niet alleen om nieuwe functies toe te voegen, maar vooral om ontdekte beveiligingslekken te dichten.
Wanneer je updates lange tijd uitstelt, kunnen criminelen misbruik maken van bekende kwetsbaarheden.
Wat kun je doen?
Zorg dat Windows Update automatisch werkt. Controleer ook of programma's zoals Chrome, Edge en Firefox bijgewerkt zijn.
6. Toegang op afstand
Er bestaan handige programma's waarmee iemand op afstand je computer kan bedienen. Denk aan programma's voor technische ondersteuning.
Criminelen maken hier soms misbruik van. Ze bellen bijvoorbeeld namens Microsoft en vertellen dat er een probleem met je computer is. Vervolgens vragen ze je een programma te installeren waarmee ze zogenaamd de problemen kunnen oplossen.
In werkelijkheid geef je ze daarmee toegang tot je computer.
Wat kun je doen?
Geef nooit zomaar iemand toegang tot je computer. Microsoft belt niet ongevraagd om computerproblemen op te lossen.
7. Besmette USB-sticks
Ook een USB-stick kan een risico vormen. Een onbekende USB-stick kan schadelijke bestanden bevatten. Zodra je die opent of een programma uitvoert, kan je computer besmet raken.
Wat kun je doen?
Gebruik geen onbekende USB-sticks. Sluit ook niet zomaar een gevonden USB-stick aan op je laptop.
Hoe merk je dat er iets niet klopt?
Niet iedere computerinbraak is direct zichtbaar. Toch zijn er signalen die aanleiding kunnen geven om extra alert te zijn:
- Je computer is plotseling opvallend traag.
- Er verschijnen programma's die je zelf niet hebt geïnstalleerd.
- Je browser opent onbekende websites.
- Je ontvangt meldingen over inlogpogingen die je niet zelf hebt gedaan.
- Je bestanden zijn plotseling niet meer toegankelijk.
- Je e-mailaccount verstuurt berichten die je zelf niet hebt geschreven.
Eén vreemd verschijnsel betekent niet meteen dat je gehackt bent. Maar meerdere onverwachte veranderingen verdienen zeker aandacht.
Acht praktische maatregelen om je laptop te beschermen
Gelukkig kun je zelf veel doen om de kans op een geslaagde aanval kleiner te maken.
1. Houd Windows bijgewerkt. Installeer beveiligingsupdates tijdig.
2. Gebruik antivirussoftware. Microsoft Defender biedt standaardbescherming in Windows.
3. Gebruik sterke wachtwoorden. Kies voor iedere dienst een ander wachtwoord.
4. Schakel tweestapsverificatie in. Een extra controle maakt misbruik van gestolen wachtwoorden moeilijker.
5. Wees voorzichtig met e-mail. Open geen onverwachte bijlagen en klik niet zomaar op links.
6. Download verstandig. Gebruik officiële websites voor programma's en updates.
7. Maak regelmatig een back-up. Bewaar een extra kopie van belangrijke bestanden op een externe schijf.
8. Vergrendel je laptop. Gebruik een wachtwoord, pincode of Windows Hello wanneer je de computer niet gebruikt.
Wat als je vermoedt dat je laptop gehackt is?
Raak niet direct in paniek, maar onderneem wel actie. Verbreek bij een vermoedelijke besmetting de internetverbinding en gebruik de computer voorlopig niet voor bankzaken of andere gevoelige handelingen.
Laat de computer controleren met bijgewerkte beveiligingssoftware. Als wachtwoorden mogelijk zijn buitgemaakt, wijzig deze dan vanaf een ander, betrouwbaar apparaat. Begin met je e-mailaccount en andere belangrijke accounts.
Neem bij verdachte banktransacties onmiddellijk contact op met je bank.
Tot slot: een beetje gezond wantrouwen helpt
Een hacker hoeft tegenwoordig niet meer met ingewikkelde technische hulpmiddelen achter je computer te zitten. Een overtuigende e-mail, een nagemaakte website of een gestolen wachtwoord kan voldoende zijn.
De belangrijkste beveiliging begint daarom vaak bij jezelf. Denk even na voordat je klikt, installeer niet zomaar programma's en zorg dat je computer bijgewerkt blijft.
Een paar minuten aandacht voor je digitale veiligheid kunnen je heel wat problemen besparen.