Je verstuurt een WhatsApp-bericht, regelt je bankzaken via internet of bewaart foto's op je computer. Daarbij wil je natuurlijk niet dat vreemden zomaar kunnen meekijken. Gelukkig bestaat er een techniek die daarbij helpt: encryptie.
Misschien heb je het woord weleens gehoord, maar wat betekent het eigenlijk? En moet je er zelf iets voor doen? We leggen het uit in begrijpelijke taal.
Wat is encryptie?
Encryptie is een moeilijk woord voor iets heel nuttigs: het versleutelen van gegevens, zodat anderen ze niet zomaar kunnen lezen.
Stel dat je iemand een brief wilt sturen met persoonlijke informatie. Je stopt de brief in een envelop en plakt die dicht. Alleen de ontvanger mag hem openen.
Bij digitale gegevens werkt het ongeveer hetzelfde. De computer of smartphone verandert de leesbare informatie met behulp van een berekening in een onbegrijpelijke reeks tekens. Dat noemen we versleutelen. Met de juiste digitale sleutel kan de informatie weer leesbaar worden gemaakt.
Zonder die sleutel is het veel moeilijker om de inhoud te begrijpen.
Waar wordt encryptie gebruikt?
Je komt encryptie vaker tegen dan je misschien denkt. Vaak werkt het automatisch op de achtergrond.
1. Bij internetbankieren
Wanneer je de website of app van je bank gebruikt, wordt de verbinding beveiligd. Zo kunnen anderen niet zomaar meelezen met de gegevens die je verstuurt.
Kijk bij een website bijvoorbeeld of het adres begint met https://. Dat wijst op een beveiligde verbinding. Het is overigens geen garantie dat de website zelf betrouwbaar is.
2. Bij WhatsApp
WhatsApp gebruikt standaard end-to-end-encryptie voor persoonlijke berichten en gesprekken. Dat betekent dat de inhoud onderweg zo wordt beschermd dat in principe alleen jij en de ontvanger die kunnen lezen.
Let wel op: reservekopieën van berichten kunnen anders zijn beveiligd. Het is dus verstandig ook de instellingen voor back-ups te bekijken.
3. Op je smartphone
Op veel moderne smartphones worden gegevens op het toestel versleuteld. Dat helpt voorkomen dat iemand zomaar je foto's, berichten en documenten kan bekijken wanneer je telefoon in verkeerde handen valt.
Gebruik daarom altijd een goede schermvergrendeling met een pincode of een ander veilig ontgrendelmiddel.
4. Op je computer en usb-stick
Ook bestanden op een computer, externe harde schijf of usb-stick kun je versleutelen. Dat is handig als je bijvoorbeeld vertrouwelijke documenten bewaart of je laptop meeneemt op reis.
Als je een versleutelde usb-stick verliest, kan een ander de bestanden niet zonder meer lezen.
Hoe werkt dat met een digitale sleutel?
Bij encryptie speelt een digitale sleutel een belangrijke rol. Je kunt die vergelijken met de sleutel van een kluis.
Er zijn twee veelgebruikte manieren om gegevens te versleutelen.
-Eén geheime sleutel: dezelfde sleutel wordt gebruikt om gegevens op slot te doen en weer te openen. De sleutel moet geheim blijven.
-Twee bij elkaar horende sleutels: een publieke sleutel mag je met anderen delen, terwijl de privésleutel geheim blijft. Deze methode wordt onder andere gebruikt bij beveiligde internetverbindingen.
Je hoeft deze technieken niet zelf te bedienen. Computers, smartphones en apps regelen dat meestal automatisch.
Is een wachtwoord hetzelfde als encryptie?
Nee, dat zijn twee verschillende dingen.
Een wachtwoord helpt bepalen of je toegang krijgt tot bijvoorbeeld je e-mail of computer. Encryptie zorgt ervoor dat de gegevens zelf onleesbaar worden gemaakt voor mensen die niet over de juiste sleutel beschikken.
Een goed wachtwoord is dus belangrijk, maar het betekent niet automatisch dat al je bestanden versleuteld zijn.
Ook encryptie biedt geen absolute garantie. Als iemand bijvoorbeeld je ontgrendelde telefoon in handen krijgt, kan diegene soms gewoon bij je gegevens.
Wat kun je zelf doen?
Je hoeft geen computerexpert te zijn om je gegevens beter te beschermen. Met deze eenvoudige gewoonten kom je al een heel eind.
Gebruik een schermvergrendeling. Stel een goede pincode of een ander veilig ontgrendelmiddel in op je smartphone, tablet en computer.
Houd je apparaten bijgewerkt. Installeer updates van Windows, Android, iOS en je apps. Daarmee worden ook beveiligingsproblemen opgelost.
Wees voorzichtig met belangrijke bestanden. Bewaar vertrouwelijke documenten niet zomaar op een onbeveiligde usb-stick. Kijk of je bestanden of de hele schijf kunt versleutelen.
Let op bij online opslag. Foto's en documenten in de cloud worden niet allemaal op dezelfde manier beschermd. Controleer welke beveiliging de aanbieder biedt.
Bewaar herstelgegevens goed. Als je de sleutel of het wachtwoord van een versleutelde opslag kwijtraakt, kun je soms ook zelf niet meer bij je bestanden. Bewaar belangrijke herstelgegevens daarom op een veilige plek.
Kan encryptie ooit worden gekraakt?
Geen enkele beveiliging is onder alle omstandigheden onfeilbaar. De sterkte van encryptie hangt onder meer af van de gebruikte techniek en de manier waarop deze wordt toegepast.
Je hoort tegenwoordig ook veel over quantumcomputers. Wetenschappers onderzoeken hoe deze computers bepaalde bestaande versleutelingsmethoden in de toekomst zouden kunnen kraken. Daarom wordt gewerkt aan nieuwe technieken die ook tegen zulke computers bestand moeten zijn.
Voor gewone gebruikers is er geen reden om in paniek te raken. Het blijft vooral belangrijk om apparaten en software goed bij te houden en moderne beveiliging te gebruiken.
Conclusie: je gebruikt het waarschijnlijk al
Encryptie klinkt ingewikkeld, maar je hoeft er weinig van te merken. Het beschermt dagelijks berichten, internetverbindingen en bestanden.
Het belangrijkste om te onthouden: encryptie maakt gegevens onleesbaar voor mensen die niet over de juiste sleutel beschikken. Veel apps en apparaten regelen dat vanzelf.
Door je smartphone en computer goed te beveiligen, updates te installeren en zorgvuldig met belangrijke bestanden om te gaan, help je jouw digitale gegevens veilig te houden.